Öksürük, Balgam Çıkarma Ya Da Nefes Darlığı Şikayetiniz Koah Olabilir mi?

Aşağıdaki soruları yanıtlarsanız, sizde KOAH olup olmadığını anlayabilirsiniz:

1. Haftanın çoğu günü sık sık öksürüyor musunuz?

2. Haftanın çoğu günü balgam çıkaryor musunuz?

3. Yaşıtlarınıza  göre nefesiniz daha kolay mı daralıyor?

4. Yaşınız 40’ın üstünde mi?

5. Halen sigara içiyor musunuz ya da eskiden içtiniz mi?

Yukarıdaki sorulardan en az üçüne evet yanıtı verdiyseniz, doktorunuza başvurarak KOAH olup olmadğınızı  sorun ve basit bir solunum fonksiyon testi  yaptırın.

KOAH erken dönemde saptanırsa, akciğerinizin daha fazla zarar görmesini engelleyecek ve kendinizi daha iyi hissetmenizi sağlayacak önlemleri alabilirsiniz.

KOAH’IN EN ÖNEMLİ SEBEBİ SİGARADIR, DÜZENLİ SİGARA İÇİYORSANIZ MUTLAKA DOKTORUNUZA KONTROL OLMALI VE SİGARAYI BIRAKMALISINIZ.

SİGARA İÇENLERİN ÇOĞU TEHLİKENİN FARKINDA DEĞİL, HASTALARIN ÇOĞUNA TANI KONAMIYOR YA DA GEÇ TANI KONABİLİYOR.

 

TANI KONAMAYAN HASTALAR  
%75  
%25  

Hata! Dosya adı belirtilmemiş.Hata! Dosya adı belirtilmemiş.

BENİM ÖKSÜRÜK VE BALGAMIM

SİGARADAN !  BEN SAĞLIKLIYIM!!!? 

HAYIR SAĞLINIZI KAYBEDİYORSUNUZ

ÖKSÜRÜK VE BALGAM ÇIKARMA HASTALIĞIN EN ERKEN BELİRTİLERİDİR!!!.

 BU YAKINMALARINIZ VARSA HEMEN GÖĞÜS HASTALIKLARI BÖLÜMÜNE BAŞVURMALISINIZ

KOAH

Günümüzde dünyada en ölümcül dördüncü hastalık 

Ülkemizde en ölümcül üçüncü hastalık 

Dünyada 65 milyon KOAH hastası mevcut

Her yıl 2.7 milyon kişi KOAH nedeniyle ölüyor.

Ülkemizde tahmini hasta sayısı 3 milyon

 Ülkemizde her 10 KOAH’lı hastadan 9’u kendisinde hastalık olduğunu bilmemektedir..

SORULAR

Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı’ ne demektir?

K ronik demek, uzun süreli devam eden demektir.

O bstrüktif demek, tıkayıcı demektir.

Akciğer , nefe alıp vermemizi sağlayan organımızdır.

Hastalık

Hem hava yolu olan bronşlar hem de bu yolların en ucunda bulunan ve alveol olarak adlandırılan akciğerin oksijeni kana taşıyan bölümlerinde hasar meydana gelmesiyle oluşan bir hastalıktır. Bu hasar  Zararlı gaz ve partiküllere özellikle sigara dumanına karşı oluşan reaksiyon  sonucu gelişir. Bu hasar sonucunda bronşlarda tıkanma, oksijen alımında güçlük meydana gelmektedir. Aynı zamanda vücudumuzun oluşturduğu zehirli gaz olan karbondioksit atılımı azalmakta ve bunun sonucunda vücudumuzda birikimi artmaktadır.

Hata! Dosya adı belirtilmemiş.

Amfizem ve kronik bronşit nedir?

Kronik Bronşit; Bir başka neden bulunmaksızın, birbirini izleyen iki yıl ve her yıl üç ay süre ile öksürük balgam çıkarmaktır.Daha çok hava yolu olarak adlandırılan bronşlardaki hasar sonucu ortaya çıkar

Amfizem;  Uç hava yolları ve alveollerde meydana gelen hasarı anlatmaktadır.

Amfizem ve kronik bronşit  tanımı yerine  artık  KOAH tanımı kullanılmaktadır .

KOAH’ta görülen en belirgin yakınmalar (SEMPTOMLAR ) nelerdir?

ÖKSÜRÜK, BALGAM, NEFES DARLIĞI, HIŞILTILI SOLUNUM

En belirgin semptomlar  öksürük balgam çıkarma ve eforla ortaya çıkan nefes darlığı(dispne)dır. Hava yollarındaki tıkanıklığa  bağlı olarak hışıltılı solunum ortaya çıkabilir. Süregelen öksürük ve balgam çıkarma gibi yakınmaların bronşlarda daralma meydana gelmeden  ,yani daha KOAH hastalığı henüz gelişmeden, yıllar önce ortaya çıkabileceği unutulmamalıdır. Bu nedenle öksüren ve balgam çıkaran kişiler KOAH gelişimi açısından risk altındadırlar. Bazı hastalarda ise öksürük ve balgam görülmeyebilir. Bu yakınmalar dışında uyku kalitesinde bozulma ,göğüs ağrısı, kilo kaybı, morarma , iştah azalması, anksiyete depresyon gibi psikolojik bozukluklar ortaya çıkabilir.

KOAH’ ta yakınmaların özellikleri nelerdir?

ÖKSÜRÜK: Öksürük başlangıçta rahatsız edici değildir. Genellikle sabahları şiddetlenir ve balgamla birliktedir (prodüktiftir). Gece boyunca alt solunum yollarında biriken balgam sabah öksürükle atıldıktan sonra hasta kısmen rahatlar.Bunun patolojik bir davranış olduğunun genellikle farkına varılmaz ve sigaradan dolayı kaynaklanan normal bir vücut reaksiyonu olarak algılanır. İlerleyen yıllarda hastalığın ilerlemesiyle veya akut alevlenme dönemlerinde şiddetlenir.

BALGAM: Akut alevlenme dönemlerinin dışında  yapışkan (mukoid) karakterli ve az miktardadır. Beyaz veya kahverengimsi  ve köpüklüdür ve nispeten kolay atılır.Hastalığın ilerlemesi ile günlük miktarı 50-60 ml’ye ulaşır. KOAH ‘lı hastaların bir kısmı bol balgam çıkarmadan yakınırken bir kısmıda balgam çıkaramamaktan yakınırlar.

NEFES DARLIĞI: Başlangıçta hareketle  gelen nefes darlığı hastalığın ilerleyen aşamalarında istirahatte de devam etmeye başlar. Özellikle solunum fonksiyon testiyle belirlenen  birinci saniye zorlu vital kapasite değeri( FEV1) %50-70’İN ALTINA DÜŞÜNCEYE KADAR nefes darlığı ortaya çıkmayabilir. Bu nedenle nefes darlığı yakınması olmadan da KOAH olunabileceği unutulmamalıdır.

HIŞILTILI SOLUNUM: Hava yollarındaki tıkanma sonucunda gelişmektedir. Hastalık ilerledikçe özellikle akut ataklarda artış gösterir.

SİYANOZ: Kan oksijen seviyesi azaldıkça ve buna bağlı olarak karboksihemoglobin miktarı arttıkça dudak, parmaklar ve deride morarma meydana  gelir.

ÖDEM:  Akciğeri besleyen damarlarda yapısal değime meydana geldikçe (Pulmoner hipertansiyon) sağ kalp yetmezliği meydana gelir. Bunun neticesinde de önce bacaklarda sonrada vücutta sıvı toplanır.

KOAH’ ta akciğerlerin hangi bölgelerinde hastalık meydana gelir?

a-Geniş (santral) hava yolları

b-Küçük (periferik) hava yolları (bronş tıkanıklığının  oluşumunda en önemli bölge)

c-Akciğer dokusu

d-Akciğer içindeki damarlar

KOAH niçin önemli bir hastalıktır?

KOAH’ın önemini anlayabilmemiz için hastalığın dünyada kaç kişiyi etkilediği, ne kadar ölümcül olduğu gibi bilgileri içeren epidemiyolojik verileri incelememiz gerekmektedir.

Tüm dünyada 65 milyon KOAH’lı hasta bulunmaktadır. Her yıl 2,7 milyon kişi ülkemizde 40000 kişi ölmektedir. Dünyada en sık görülen 4. ÜLKEMİZDE İSE 3. ölüm nedenidir.Son yıllarda ölüm oranları %163 artmıştır. Bu artışta sigara tüketiminin artması önemli bir rol oynamaktadır

 Ülkemizde 3 milyon hasta olduğu tahmin edilmekte ve bunların sadece %8.4’ üne tanı konabilmektedir.

KOAH’ta hastalığın oluşumuna neden olan  risk faktörleri nelerdir?

Aktif sigara içimi, meslek ve kalıtsal alfa 1 antitripsin eksikliği, ev içi hava kirliliği

En önemli risk faktörü olan Sigara içimi  ile KOAH arasındaki ilişki nedir?

Günümüzde KOAH gelişiminde en önemli risk faktörü sigara içimidir. Gelişmiş ülkelerde KOAH gelişiminden % 80 oranında sigara içimi sorumludur. Sigara içicilerinin %50’sinde öksürük ve balgam yakınması ortaya çıkarken ancak % 20’sinde KOAH gelişmektedir. Bu durum bazı kişilerin daha duyarlı olduğunun bir göstergesidir . Normalde yaş ile birlikte solunum fonksiyonlarımızda ((FEV1(Zorlu vital kapasite birinci saniye) ) azalma meydana gelmektedir. Ancak sigara içimi bu azalmayı hızlandırmaktadır. Bu azalmadaki hızlanma herkeste farklıdır. Sigara içiminin bırakılması durumunda FEV1’deki yıllık azalmada küçülme meydana gelmektedir.

Hangi meslek grubunda çalışanlarda KOAH daha sık görülür?

Mesleki tozlar ve kimyasallarla (buharlar, irritanlar, gazlar) yeterli yoğunluk ve süre maruz kalındığında sigara içiminden bağımsız olarak KOAH gelişebilir. KOAH riski yüksek olan meslekler arasında maden işçiliği(silika, kadmiyum ve kömür gibi), metal işçiliği, ulaşım sektörü ve odun/kağıt üretiminde çalışma, çimento,tahıl ve tekstil işçiliği gelmektedir.

Alfa 1 antitripsin eksikliği nedir?

KOAH’a yol açtığı bilinen tek genetik anormalliktir.  Serum alfa 1 antitripsin (AAT) düzeylerinde belirgin azalma sonucu 30-40 yaşlarında(normalde KOAH daha ileri yaşlarda ortaya çıkmaktadır)  amfizem gelişimi ile ortaya çıkan bu hastalıkta karaciğer ve deri de etkilenmektedir. KOAH’lı hastaların %1’inden azında AAT eksikliği hastalık gelişiminden sorumlu olduğu bildirilmiştir.

Ev içi hava kirliliği nedir?

Evlerde ısınma ve yemek pişirme amacıyla kullanılan çeşitli bitkisel ve hayvansal yakıtların KOAH gelişiminde etkisi olabileceği düşünülmektedir.

Hata! Dosya adı belirtilmemiş.

Şekil 2. KOAH klinik seyir

KOAH’ta klinik nasıl gelişir?

KOAH’lı hastaların başlıca yakınmaları, öksürük, balgam çıkarma, nefes darlığı ve hışıltılı solunumdur (wheezing). Hastalığın erken dönemlerinde genelde bir şikayet bulunamaz. Öksurmek ve balgam çıkarmak ise sigara içiminin normal bir reaksiyonu olduğu düşünülerek önemsenmez. Genellikle solunum fonksiyonları  %50 ve daha fazlası etkilendikçe  nefes darlığı daha fazla hissedilmeye başlanır(Şekil 2). Hastalar hekime başvurduklarında FEV1 değeri genellikle 1.5 litrenin altındadır. Hastaları hekime getiren en önemli nedenlerden biri de hastalığın seyri sırasında görülen  ani ataklardır (kısa sürede nefes darlığının ve balgam miktarının artması).

KOAH tanısında en önemli laboratuvar bulgusu nedir?

Spirometri isimli cihaz ile yapılan SOLUNUM FONKSİYON TESTLERİ dir. Tanı dışında hastalığın şiddetinin belirlenmesi, hastanın takibinde de kullanılmaktadır. Bu test için  bütün gücünüzle doktorunuzun anlattığı şekilde bir cihaza üflemeniz yeterli olacaktır.

Hata! Dosya adı belirtilmemiş.

Solunum Fonksiyon Testi dışında başka hangi tanı yöntemleri mevcuttur?

PA AC grafisi , yüksek rezolüsyonlu bilgisayarlı tomografi, arter kan gazı ölçümü, ekokardiyografi  KOAH tanısında ve ayırıcı tansında önemlidir.

Etkili bir KOAH tedavisinin hedefleri nelerdir?

KOAH tedavisinin hedefleri şunlardır:

  • Hastalığın ilerlemesinin önlenmesi
  • Yakınmaların düzeltilmesi
  • Egzersiz toleransının artırılması
  • Genel sağlık durumunun düzeltilmesi 
  • Komplikasyonların önlenmesi ve tedavisi
  • Alevlenmelerin önlenmesi ve tedavisi
  • Ölüm riskinin azaltılması

 KOAH tedavi programı neleri içermelidir?

  • Risk faktörlerinin (sigara içilmesi, mesleki maruziyet vb) kontrolü
  • Uzun süreli ilaç tedavisi
  • Akut atakların(ani kötüleşmelerin) tedavisi
  • Uzun süreli oksijen tedavisi
  • Solunum yetmezliğinde non-invaziv mekanik ventilasyon
  • Rehabilitasyon

  İlaç tedavisinin KOAH’taki yeri nedir?

  İlaç tedavisinin amaçları,

–semptomların(ösürük,balgam, nefes darlığı vb) önlenmesi ve kontrolü

–alevlenmelerin sıklığının ve şiddetinin azaltılması

–sağlık durumunun ve egzersiz toleransının iyileştirilmesini sağlayarak hastalığı kontrol altında tutmaktır.

KOAH tedavisinde öncelikle  hangi ilaçlar tercih edilmelidir?

Ağızdan veya damardan alınan  ilaçların yan etki riski yüksektir. İnhaler yani nefes yoluyla alınan  tedavinin etkinliği yüksek ve yan etki gelişme riski düşüktür. İnhaler tedavinin kullanımı özellik gösterebilmektedir. Doğru kullanılmadığı taktirde, ilaçlar solunum yoluna yeterince ulaşmadığından etkisi azalır. Bu nedenle doktorunuzun size vakit ayırabilmesi ve ilacın kullanımını ayrıntılı bir şekilde anlatması önemlidir. Doktorunuz anlattıktan sonra, sizin de aynı işlemi  doktorunuzun gözetiminde yapmanız gerekmektedir.

KOAH  Atağı nedir? Tedavisi nasıl yapılır?

Akut atak  yakınması belli bir düzeyde olan KOAH hastasında nefes darlığında artış ve günlük aktivasyonda azalma ile kendini gösteren ve bu tabloya balgam hacim ve renginde değişiklik, öksürükte şiddetlenme, bilinç bulanıklığı gibi bulguların da eklenebildiği ani gelişen   bir kötüleşme dönemidir. Basitçe hastalık bulgularının kısa bir zaman içinde şiddetlenmesidir.

Sebepleri içinde en önemlileri infeksiyonlar(solunum yollarında mikropların olması), hava kirliliğinde artış, ilaçların eksik veya hatalı kullanımı, pulmoner emboli(akciğere pıhtı atması), pnömotoraks (akciğer zarına aşırı hava kaçması) vb.dir.

Tedavide: BRONŞ GENİŞLETİCİ İLAÇLARIN DOZU VE SAYISI ARTTIRILIR

                 NEBULİZE  TEDAVİ (NEFES AÇICI İLAÇLARIN DAHA YÜKSEK      

                DOZLARDA VERİLMESİNE OLANAK TANIYAN CİHAZLAR)

                 SİSTEMİK STEROİDLER (KORTİZON)

                 GEREĞİNDE ANTİBİYOTERAPİ

                 NON İNVAZİV MEKANİK VENTİLASYON: Burun ve/veya ağız yoluyla basınçlı hava verilerek yapılan tedavi. Özellikle karbondioksit gazı birikiminde kullanılır. Hava yollarının açık kalmasını sağlayarak karbondioksit atılımını kolaylaştırır ve solunum kaslarının dinlenmesini sağlar                              

Uzun süreli oksijen tedavisi ne zaman uygulanır?

KOAH’lı hastalarda verilen tüm tedavilere rağmen kan oksijen düzeyi belli bir düzeyden aşağıda kalırsa uzun dönem oksijen tedavisi gerekir. Bu tedavide hastalara günde en az 16-20 saat oksijen almaları önerilir. Bu tedavi için özel hazırlanmış oksijen konsantratörleri kullanılmaktadır

Grip aşısı ve zatürre aşısı KOAH olan hastalar da uygulanmalımıdır?

Dünya Sağlık örgütü KOAH olan hastalarda her yıl grip aşısı ve bir kez pnomokok aşısı yaptırılmasını önermektedir.